Astronotlar JetLag ile Nasıl Baş Ediyor?

Uzak mesafelere yolculuk yapan kişiler için zaman dilimi değişimi sendromu yanijef lag hayli tanıdık bir terim. Jet motorlu uçaklar için kullanılan “jet” ile İngilizcede gecikme anlamına gelen “lag” kelimelerinin birleşiminden oluşan jet lag astronotların da yaşadığı en önemli sorunlardan biri. Özellikle de uykusuzluk yaşadıkları en büyük sorun. Stres, ağır iş yükü, kaygı, uğultu, ışık ve hava kalitesi gibi koşullar astronotların vücut saatini etkiliyor. Avrupa Astronot Merkezindeki sağlık ekibinin amaçlarından biri de astronotların yaşadığı uyku bozukluğunu en aza indirmek. Uluslararası Uzay İstasyonundaki astronotların günlük programı sekiz saatlik bir uyku periyodundan sonra en fazla on saatlik çalışma şeklinde yapılandırılmış.

Astronotlar

Günlük programlan -kahvaltı, öğle ve akşam yemeği, dinlenme, görev raporu verme, aileleriyle ya da arkadaşlarıyla iletişim kurma, spor, kendilerine ayırdıkları zaman-Greemvich saati ile uyumlu,

24 saatlik Dünya gününe dayanarak yapılmış. Astronotlar her 24 saatte 16 gün doğumu ve 16 gün batımı yaşıyor ve bir haftaları aslında Dünyadaki çalışma hayatından farklı geçmiyor.

Bir çalışma haftasından sonra cumartesi günü genellikle iş, bakım, temizlik ve kendilerine ayırdıkları özel zaman ile geçiyor. Pazar günü ise yapmaları gereken herhangi bir görev olmamasına rağmen pek çok astronot gönüllü olarak bilimsel çalışmalarına devam ediyor.

Uzay Sağlık Ofisinin başkanı Volker Damann jet lag durumu için astronotlara melatonin önerdiklerini söylüyor. Melatonin biyoritmi düzenlemek için vücudumuzda üretilir. Kıtalararası ve yörüngesel uzay uçuşu sonrasında, uyuma ve uyanma zamanlarındaki değişikliği senkronize etmeye yardımcı olur. Uzay Sağlık Topluluğu aynı zamanda farklı renklerde ışık ile deney yapıyor.

Sabah ve akşam vakitlerinde günışığı daha çok kırmızı dalga boylan içerirken gün içinde daha çok mavi dalga boyları içerir.

Uzay İstasyonunun mavi ışıklandırılması uyanık olmayı sağlarken kırmızı ışık uykuyu tetikler. Eğer denenen her şey başarısız olursa ilaç kullanılması bir seçenek. Astronot Merkezi ilaçların yan etkilerini sınıyor.

Fakat bu yan etkiler astronotlar arasında farklılık gösterebilir.

İlaç kullanımının uyanma zorluğu ve kendini uyuşuk hissetme gibi yan etkileri ya da astronotların acil durumlarda uyanamama ihtimali, istenecek son şey olsa gerek.

Uzay farmakolojisi henüz emekleme döneminde. Hiç kimse ilaçların yerçekiminin olmadığı ortamda nasıl çalıştığını ya da Dünyada kullanılan normal dozun uzayda az mı yoksa çok mu etkili olacağını gerçekten bilmiyor. Avrupalı araştırmacılar bu alanda araştırmalarını sürdürüyor.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir