Vergi zamları enflasyonu etkiler mi?

Son zamların temel gerekçesini bütçeye kaynak yaratmak olarak özetleyebiliriz. Zira bütçenin gelir ihtiyacı ortada. Dolayısıyla bir sürpriz yok!..

1 OCAK 2014 sabahına vergi zamlarıyla uyandık. Bakanlar Kumlu Kararı yayımlanmıştı. Bazı mallara ÖTV (özel tüketim vergisi) zamları gelmişti.

Aslında enflasyon oranına göre şekillenen “yeniden değerleme oranı” kadar her yılın başında çeşitli vergilere ayarlamaların yapıldığını biliyoruz. Yani, her yılın başında bazı vergi oranları, maktu vergi tutarları, indirim oranları, cezalar otomatik olarak artıyor. Bu artış, geçen yıl ile içinde bulunulan yılın Ekim aylan arasındaki enflasyon oranına göre şekilleniyor. Örneğin, çevre temizlik vergisi, harçlar, damga vergisi, motorlu taşıtlar vergisi, emlak vergisi her yılın başında yeniden değerleme oranında otomatik olarak artıyor.

BU DEFAKİ ZAMLAR FARKLI

Ancak bu sefer biraz farklı bir durum var. Maliye Bakanlığı belli temel malların ÖTV oran ve tutarlarım yeniden belirledi. Yediden yetmişe tüm vatandaşları yakından ilgilendiren çeşitli ürünlere ÖTV zammı yapıldı. Şöyle ki:

■ Otomobillerden alınan ÖTV artırıldı. 1600 cc altı otomobilin yüzde 40 olan vergisi yüze 45’e, 2000 cc’ye kadar olan otomobil vergisi yüzde 80:den yüzde 90’a ve 2000 cc üzeri otomobil vergisi ise yüzde 130’dan yüzde 145’e yükseltildi. Böylece otomobil fiyatları, ÖTV’ye bağlı olarak yüzde 3.5 ile yüzde 6.5 arasında artmış olacak. Ancak tüketiciye bu fiyatlar yüzde 10-15 oranında yansıtılacak.

■ Cep telefonu ÖTV tutarı yükseltildi. Cep telefonlarının ilk alımında ödenen 100 TL maktu ÖTV şimdi artık 120 TL olarak alınacak. Yani milyonların kullandığı cep telefonunun ilk satışındaki vergi yüzde 20 oranında artmış olacak. Bu arada cep telefonları ile ilgili kredi kartı sınırlaması da işin tuzu biberi olacak.

■ Sigara ÖTV miktarları artırıldı. Malum sigara üzerinden hem paket başına maktu vergi alınıyor ve hem de her paket için asgari maktu vergi tutarı belirleniyor. Yani çifte kıskaç ile vergi artışlarının en yükseği uygulanıyor ve böylece milyonların içtiği sigaranın dumanına ilave ÖTV zehiri karışmış oluyor. Artık sigara fiyatları da artmış olacak. Fiyatı artınca sigara tüketimi azalmayacak. Tiryakiler efkarla sigara içmeye devam edecek.

■ İçki ÖTV’si de arttı. Alkollü içkiler de bu zam furyasından nasibini aldı. Bira yüzde 15 ve diğer alkollü içkiler de yüzde 10 ÖTV zammı gördü. Böylece içki fiyatları da yüzde 8-15 dolayında artmış olacak.

İKİ KARŞIT GÖRÜŞ

Bu önemli tutardaki vergi zamlarmdan sonra bunun ekonomiye etkileri tartışılıyor. Kimileri bu zamların enflasyona etki yapacağını ve enflasyonu artıracağmı söylüyor. Başta çiçeği burnunda yeni Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekçi’nin de içinde bulunduğu bazı ekonomistler yeni ÖTV zamlarının enflasyonu artırmayacağını iddia ediyor. Bu iddialardan hangisi doğru?

Hemen belirtelim ki, yeni ÖTV zamları nedeniyle talep düşüşü veya daralması yaşanacak ise, o zaman bu zamların enflasyon etkisinin olmayacağı söylenebilir. Bu noktada Bakan Zeybekçi haklı görülebilir. Ancak, unutmayalım ki enflasyonun iki türü var. Birisi, mevcut mal ve hizmet arzı karşısında artan talep dolayısıyla ortaya çıkan enflasyondur ki buna “talep enflasyonu” diyoruz. Diğeri ise, mal ve hizmet üretimindeki girdi fiyatlarının artışı nedeniyle ortaya çıkan enflasyondur ki buna da “maliyet enflasyonu” adını veriyoruz.

Şimdi gelelim vergi zammı yapılan ürünlere…

İçki, sigara ve telefon gibi ürünlere olan talep oldukça katıdır; yani talep, o malın fiyatına bağlı değildir. Mala olan talep kişisel alışkanlık ve tercihlerle ilgilidir. Fiyatı arttığı için bu mallara olan talep çok etkilenmez. Bu iddia otomobil talebi için de geçerlidir. Yani; otomobil fiyatları artarsa, geçici de olsa o mala olan talep azalır. Dolayısıyla ÖTV zammı nedeniyle artan fiyatlarına bağlı olarak otomobil talebi azalınca enflasyon etkisi de olmaz.

Ancak; unutmayalım ki bu fiyat artışları bir iki ay gecikmeli olarak ürünlere yansıyacaktır. Ayrıca maliyet enflasyonu nedeniyle de fiyatlar yükselecektir.

Sözün özü, yeni ÖTV zamları, enflasyonu tetikleyecektir.

Asıl sorulması gereken soru şudur: Ülkenin bir seçim atmosferine girdiği ortamda bu zamlar niçin yapılmıştır? Hangi gerekçelerle ÖTV zamları gerçekleştirilmiştir?

Bu zamların temel gerekçesi bütçeye kaynak yaratmaktır. Zira bütçenin gelir ihtiyacı ortadadır. Nitekim 2014 bütçesi hazırlanırken de bu artışlar dikkate alınmıştır. Şöyle ki, vergi gelirlerinin dörtte birinden fazlasını sağlayan ÖTV tutarında yüzde 8 civarında artış öngörülmüştür. Bu artışın, ekonomik işlem hacmindeki artıştan kaynaklanamayacağı ortadadır. Bir başka deyimle yeni vergi zamlarıyla karşılanacağı açıktır. Dolayısıyla bir sürpriz yoktur.


forivia

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir